نویسنده: سید سایق
ترجمه: سید جعفر حسینی
فکر و اندیشه در خلقت کائنات، نعمتی است که خدا به انسان داده است، این همه تمدنِ با سواد و جامعه ی با تجربه و شکوفا شده، نتیجه ی عقل الهامی و ثمره ی اندیشه خوب و عمیق است که اگر عقل بیدار نمی بود و انسان را به قانون حیات و علت وجود انسان بیدار نمی کرد یک گام رو به ترقی بر نمی داشت. و بر آن حالتی که درست شده بود، هیچ گونه تغییر و تحولی پیدا نمی کرد. عقل سالم است که می تواند با آزادی در آن اسارت، که مدت زیادی دچار آن بود مقابله کند، و اگر عقل نبود امکان استفاده از منابع زمینی و زیر زمینی که انسان را از قحطی و خشکسالی نجات دهد میسر نمی شد. نزدیک شدن مسافتهای دور و طولانی به وسایل امروزی و کشف و آگاهی به معلومات بّری و بحری و هوایی همه به وسیله ی عقل امکان پذیر است. هر عضو از اعضای انسان وظیفه ای دارد، که وظیفه ی عقل، تأمل، نظر و اندیشه است، وقتی که این نیرو تعطیل شود کار عقل تعطیل است و از مهمترین وظایفش باز می ماند، در نتیجه شادابی حیات نمی ماند، و موجبات افسردگی و مرگ و فنا را باعث می شود.
نویسنده: سید سایق
ترجمه: سید جعفر حسینی
فکر و اندیشه در خلقت کائنات، نعمتی است که خدا به انسان داده است، این همه تمدنِ با سواد و جامعه ی با تجربه و شکوفا شده، نتیجه ی عقل الهامی و ثمره ی اندیشه خوب و عمیق است که اگر عقل بیدار نمی بود و انسان را به قانون حیات و علت وجود انسان بیدار نمی کرد یک گام رو به ترقی بر نمی داشت. و بر آن حالتی که درست شده بود، هیچ گونه تغییر و تحولی پیدا نمی کرد. عقل سالم است که می تواند با آزادی در آن اسارت، که مدت زیادی دچار آن بود مقابله کند، و اگر عقل نبود امکان استفاده از منابع زمینی و زیر زمینی که انسان را از قحطی و خشکسالی نجات دهد میسر نمی شد. نزدیک شدن مسافتهای دور و طولانی به وسایل امروزی و کشف و آگاهی به معلومات بّری و بحری و هوایی همه به وسیله ی عقل امکان پذیر است. هر عضو از اعضای انسان وظیفه ای دارد، که وظیفه ی عقل، تأمل، نظر و اندیشه است، وقتی که این نیرو تعطیل شود کار عقل تعطیل است و از مهمترین وظایفش باز می ماند، در نتیجه شادابی حیات نمی ماند، و موجبات افسردگی و مرگ و فنا را باعث می شود.
اسلام می خواهد عقل را از زنجیر پیچیده اش بیرون آورد و از خواب غفلت بیدارش نماید و به اندیشه و نظر دعوتش کند. و آن را به عبادت خالصانه راه نماید؛ همچنانکه خداوند متعال می فرماید:
(قُلِ انظُرُواْ مَاذَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ) سوره یونس آیه 101
بگو بنگرید که در آسمانها و زمین چیست.
(قُلْ إِنَّمَا أَعِظُكُم بِوَاحِدَةٍ أَن تَقُومُوا لِلَّهِ مَثْنَى وَفُرَادَى ثُمَّ تَتَفَكَّرُوا) سوره سبأ آیه 46
بگو من فقط به شما یک اندرز می دهم که: دوتا دوتا و به تنهایی برای خدا به پاخیزید، سپس بیندیشید.
ابن حبان از حضرت علی(رض) روایت کرده که حضرت رسول(ص) فرمود:( لا عِبادَهَ کَالتَّفکِیرِ) هیچ عبادتی مانند اندیشیدن نیست. همچنین ابو درداء(رض) از حضرت رسول(ص) روایت کرده:( فِکرُ ساعَهٍ خَیرٌ مِن قِیامِ لَیلَهٍ) فکر و اندیشه یک ساعت از عبادت یک شب خوبتر است. سری سقطی(رض) از اولیاء الله گفته:(فِکرُ ساعَهً خَیرُ مِن عِبادَهِ سَنَهٍ) اندیشه و فکر یک ساعت از عبادت یک سال خوبتر است.
حضرت عایشه رضی الله عنها گفت: حضرت(ص) شبی برخواست، وضو گرفت و شروع به نماز کرد،آن قدر ادامه داد و گریه کرد تا موعدی که بلال اذان صبح خواند، به او گفتم: چرا گریه می کنی، مگر خداوند گناه گذشته و آینده شما را یخشیده است. فرمود: آیا من بنده شکر گذار نباشم؟ چرا نگریم؟ در آن شب این آیه بر پیامبر نازل شد:
إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَاخْتِلاَفِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ لآيَاتٍ لِّأُوْلِي الألْبَابِ ﴿190﴾ الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَىَ جُنُوبِهِمْ وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَذا بَاطِلاً سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ ﴿191﴾ سوره آل عمران، آیه 190-191
مسلماً در آفرینش آسمانها و زمین، و آمدن شب و روز به دنبال هم، برای خردمنداننشانه های قانع کننده ای است، همانان که خداوند را در همه احوال ایستاده ونشسته، و به پهلو آرمیده یاد می کنند، و در آفرینش آسمانهاو زمین می اندیشند که: پروردگارا! اینها را بیهوده نیافریده ای، منزهی تو، پس ما را از عذاب آتش دوزخ در امان بدار.
پس از آن حضرت(ص) فرمود:( وَیلٌ لِمَن قَرَأَها و لَم یُفَکِّرُ فِیها) واویلا به حال کسی که این آیه را بخواند و در آن نیندیشد.( روایت ابن حبان)
از ابو هریره(رض) روایت شده که حضرت(ص) فرمود:( گاهی، مردی روی فرشش درازکش کرده، وقتی سرش را بلند می کند، به آسمان و ستارگان می نگرد و می گوید گواهی می دهم که برای آسمان و ستارگان آفریدگاری هست، پروردگارا مرا ببخش، خداوند به سوی او نظر می افکند و او را می آمرزد.)( روایت ثعلبی)
بنابراین کسانی که منکر نعمت عقل اند و نسبت به آنچه که خدا به عقل داده، بی اعتبارند و از عقل درباره ی آنچه که خلق شده استفاده نمی کنند و از نشانه های مخلوق الهی غافلند، آنان بی ارزش و خوارند.
(وَكَأَيِّن مِّن آيَةٍ فِي السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ يَمُرُّونَ عَلَيْهَا وَهُمْ عَنْهَا مُعْرِضُونَ) سوره یوسف، آیه 105
و چه بسیار نشانه ها در آسمانها و زمین است که بر آنها می گذرند در حالی که از آنها روی بر می گردانند.
(وَمَا تَأْتِيهِم مِّنْ آيَةٍ مِّنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ إِلَّا كَانُوا عَنْهَا مُعْرِضِينَ) سوره یس، آیه 46
و هیچ نشانه ای از نشانه های پروردگارشان بر آنان نیامد،جز اینکه از آن روی گردان شدند.
بی بهره گذاشتن و نادیده گرفتن عقل از وظیفه ای که دارد انسان را پایین تر از رتبه ی حیوانات قرار می دهدو مانع برتری و به هدف رسیدن انسان به اصل حقیقت است.
(وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيرًا مِّنَ الْجِنِّ وَالإِنسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لاَّ يَفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ أَعْيُنٌ لاَّ يُبْصِرُونَ بِهَا وَلَهُمْ آذَانٌ لاَّ يَسْمَعُونَ بِهَا أُوْلَئِكَ كَالأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُوْلَئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ) سوره اعراف، آیه 179
در حقیقت بسیاری از جنیان و آدمیان را برای دوزخ دست نشان کرده ایم؛ چرا که دلهایی دارند که با آن حقایق را دریافت نمی کنند و چشمانی دارند که با آنها نمی بینند، و گوش هایی دارند که با آنهانمی شنوند، آنان همانند چهار پایان؛ بلکه گمراه ترند، آری آنان همان غفلت کنندگان هستند.
