حکم زکات در زینت آلات زن (الحلی) پس از وفات او

نویسنده: امام یوسف قرضاوی
ترجمه: دکتر احمد نعمتی
سؤال: ده سال است که همسرم در سن چهل سالگی به رحمت خدا پیوسته و خداوند متعال پسران و دخترانی را از ایشان به من عطا فرموده است. بعد وفاتش نقدار زیادی از زیور آلات، که بعضی از آن جواهر و سنگهای قیمتی از قبیل الماس، در،عقیق، و امثال آن و بعضی هم طلا بود یه صورت میراث به جای مانده است. و ما نتوانستیم در این ماترک ایشان تصرف کنیم. به این صورت که آن را میان دخترانش تقسیم کنیم؛ زیرا دختران ایشان یا متمول و یا همسران مردان ثروتمند بودند و از زیورآلات مخصوص به خود بهره مند بودند. همچنین نمی توانستیم آن زیورآلات را به فروش برسانیم. این مسأله مشکل و معضل برای من و تمام فرزندان آن مرحومه می باشد.
سوال بنده این است که حکم این زیورآلات چیست؟ و آیا در آن زکات واجب است؟ و در صورت وجوب، آیا هر سال باید زکات آن پرداخت شود؟ خواهشمند است که ما را در این باره از علم خود مستفیض فرمایید خداوند شما را توفیق دهد و مسلمانان از رهنمودهای شما بهره مند گردند.
جواب: معلوم است که فقها درباره زکات زیورآلات طلا و نقره اختلاف دارند: مذهب ابوحنیفه بر این است که هرگاه خود زیورآلات و یا همراه با اموال دیگر مربوط به مالک، به حد نصاب برسد زکات در آن واجب است. مذهب سه پیشوایی دیگر بر این است که اگر زیورآلات، مباح، مستعمل و معتاد باشد، زکات در آن واجب نیست و من بنا به چند دلیل و اعتباراتی که در کتاب خود(فقه الزکات) خود تفصیل داده ام مذهب این سه پیشوا (شافعی، مالکی، حنبلی) را ترجیح داده ام و بدان فتوا می دهم. در این مسأله ما می بینیم که جواهرآلات بر دو نوع است:
1- زیورآلاتی که مرکب از جواهر و سنگهای نفیس و امثال آن است و این در اصل از لحاظ وجوب زکات مورد عفو قرار گرفته است مگر اینکه به عنوان گنج انباشته گردد.
2- زیورآلات طلا، و آن همانگونه که سائل به توضیح سؤال پرداخته، به عنوان اندوخته غیر مستعمل به کار رفته است و آن یک ثروت انباشته شده به عنوان مقداری از نقود تعطیل شده به حساب می آید.
این زیورآلات در واقع ملک وارثان و از جمله همسر می باشد. بنابراین هرگاه نصیب هر کدام به تنهایی و یا همراه با مال دیگر به حد نصاب برسد(مقدار نصاب طلا 85 گرم است) هر کدام از وارثین واجب است که از سهم خود زکات را پرداخت کند و شکی نیست که زکات در این نوع موارد حولی(سالیانه) است. بنابراین در هر سال قمری مقدار زیورآلات طلا با قیمت برآورده می شود که اگر بخواهیم آن را بفروشیم قیمت آن چه مقدار است؟ در آن صورت ربع عشر قیمت آن(یعنی5/2%) را به عنوان زکات پرداخت می نماییم و این عمل در هر سال تا آنجا خدا بخواهد دوام خواهد یافت.
و این بدان معنی است که بر وارثان واجب است از دارایی مخصوص به خود، زکات زیورآلات معطل و انباشته را پرداخت نمایند سپس در آن تصرف نمایند.
در رابطه با این موضوع آنچه شایسته تر و با منفعت تر برای زنده و مرده می باشد، این است که این زیورآلات فروخته شود و پول آن را به عنوان یک صدقه جاری برای میت قرار داد که سالها اجر و ثواب آن تا زمانی که موجود زنده ای از آن استفاده کند، باقی خواهد ماند.
همانگونه که شوهر و وارثانی که اقدام به چنین صدقه و یا وقف و خیرات نموده باز از اجر و ثواب آن بهره مند خواهند شد. و خداوند اجر و پاداش کسانی را که کار نیکی انجام داده اند، تباه نخواهد ساخت.
کلمات کليدي : حکم زکات زینت آلات زن (الحلی) وفات امام یوسف قرضاوی
ارسال شده در مورخه : دوشنبه، 16 شهريور ماه ، 1388 توسط
admin 